Beursdemocratie
De gekte rond de aandelen van World Online, die al voor de beursintroductie op
de grijze markt een koersexplosie doormaakten, betekent dat een
internetondernemer als Nina Brink in één keer miljardair wordt en toetreedt
tot de meest vermogende ondernemers in Nederland. Net als ondernemers in de VS
als Jeff Bezos van Amazon.com en Marc Andreesen en Jim Barksdale van Netscape
eerder. Maar ook de werknemers die in een vroeg stadium bij de opbouw van het
internetbedrijf betrokken waren, krijgen via aandelen of opties een flinke
beloning. Of de internetaandelen wel of niet overgewaardeerd zijn is even een
aparte discussie. Het netto effect is dat de internetondernemers hierdoor de
middelen verschaft wordt om de oude economie vanuit de nieuwe economie te
reorganiseren. Een teken daarvan was de overname van mediagigant Time-Warner
door America OnLine (AOL.com), de grootste Amerikaanse internetprovider. Door
de goedkope kapitaalverschaffing via de beurs zijn “overgewaardeerde”
internetondernemers opeens in staat de koers van slapende giganten te gaan
bepalen, of zeer veel nieuwe activiteiten te financieren. Een ander gegeven is
dat vele vermogende internetondernemers van het eerste uur, de
kapitaalverschaffers van de volgende generatie ondernemers wordt. Natuurlijk
is niet iedere investering even succesvol, en wordt geld soms “verkwist”
aan luxe, wat meer past in de Amerikaanse dan in de Nederlandse calvinistische
cultuur.
Je zou de aandelenbeurs
als een democratisch instrument kunnen zien, waarbij de beleggers de stemmers
zijn, en de ondernemers de politici die voor hun partijen – de bedrijven –
op zoek zijn naar zetelwinst oftewel vermogenswinst. Het beleggend
proletariaat gaf in diverse westerse landen al ondernemers die te lang
internet genegeerd hebben een flinke afstraffing, en veelbelovende
internetondernemers een forse steun in de rug. Zoals bij iedere omwenteling
wordt er in het begin in het wilde weg gestemd, soms per ongeluk op
extremisten als Milosevitsj of Tudjman, en soms op evenwichtiger figuren als
Mandela of Havel. Het zelfde gevaar bestaat bij de eerste wilde
internetbeleggingen, wat bovendien extremistische avonturiers aantrekt die
denken dat “geld verbranden” (burnrate, verlies maken) een vast onderdeel
van een internetsuccesformule behoort uit te maken. Dat is heel gevaarlijk,
want na de eerste euforie worden beleggers kritischer, en gaan ze liever
stemmen op ondernemers die naast omzetgroei ook een goede winstgevendheid
weten te realiseren. De voorbeelden hiervan bestaan er ook al geruime tijd: de
oprichters van veilinghuis Ebay.com weten winst te laten zien, en het zelfde
geldt voor Cisco.
Kortom. De vele duizenden
enthousiastelingen die nu ook in Nederland aan hun eigen internetactiviteiten
werken – al dan niet naast hun huidige baan – doen er verstandig aan om de
bedrijfseconomische standaardliteratuur toch weer open te slaan. Want de
internetmarkt is al uitgekristalliseerd voordat ze hun bedrijf beursrijp
hebben gemaakt, en dan moet er weer gewoon geld verdiend worden, zoals overal
elders. De eerste internetfondsen kunnen nog gaan rekenen op een uitbundig
onthaal binnen onze nationale beursdemocratie. Maar daarna vindt er een snelle
rationalisatie plaats.
Martijn
Hoogeveen is hoogleraar multimedia aan de Open Universiteit Nederland en
directeur van TakeitNow.com. Reacties: martijn@takeitnow.com.