Angst voor mobiwerkers onterecht

Martijn Hoogeveen

Een mobiele telefoon en een simpele notebookcomputer met internetaansluiting stellen ons tegenwoordig in staat om overal ons werk te doen: thuis, in een café onderweg, of in een willekeurige ruimte op het eigen kantoor of bij de klant. Je komt hen ook steeds meer tegen, de mobiwerkers: ze zitten op het vliegveld met een notebook op schoot presentaties voor te bereiden, werken in een treincoupé notities uit, en organiseren projecten met de mobiele telefoon vanuit de file. En het leger mobiwerkers groeit snel. Uit een recent onderzoek van Cyber Dialogue bleek dat al 34% van de MKB’ers in de VS mobiwerkers kennen. Voor het aantrekken van schaarse ICT'ers is de mogelijkheid van kunnen mobiwerken zelfs een belangrijk argument geworden. Verder schatten analisten in de VS in dat er nu al een potentieel van zo’n 50 miljoen mobiwerkers is. De kans is groot dat ook u tot deze nieuwe nomadische arbeidersklasse aan het toetreden bent. Er is echter een groot probleem: eenmaal terug op kantoor schiet het oude culturele patroon er weer in: collega’s en bazen spreken de mobiwerker er op aan veel te weinig op de eigen werkplek aanwezig te zijn. Te weinig "zichtbaar" te zijn. Voorstellen om de werkplekken te flexibiliseren stuiten structureel op weerstanden binnen bestaande organisaties. En dat terwijl onderzoeken veelal een verbeterde effectiviteit laten zien onder invloed van mobiwerken. In bijvoorbeeld een onderzoek van Cornell University rapporteren 52% van de mobiwerkende verkopers een verbeterde effectiviteit, tegen slechts 18% een verminderde effectiviteit. Ook in het door files geplaagde Nederland is mobiwerken een perfecte manier om filerijden te vermijden of de wachttijd veel productiever te gebruiken. Mobiwerken-vanaf-iedere-gewenste-lokatie past veel beter bij het profiel van de moderne werknemer, dan het aan slijtage onderhevige begrip telewerken-vanuit-huis waar Minister Netelenbos -verantwoordelijk voor verkeer- eind augustus opnieuw op hamerde als oplossing voor het fileprobleem. Dit wordt onderstreept door cijfers uit Noorwegen: tegen 330.000 mobiwerkers staan 150.000 thuiswerkers, en de eerste categorie lijkt sneller te groeien.

Mobiwerken breekt dus door, maar tegen welke psychologische weerstanden lopen we als mobiwerker aan? Een veelgehoord bezwaar vanuit managers is "mensen moeten meer op hun plaats zijn, ik heb nu al nauwelijks een idee van wat ze aan het doen zijn". Zeker wanneer een goed geprobeerde poging tot managent by walking around halverwege de lege gang in schoonheid sterft, kan met name de mobiwerker gemakkelijk het slachtoffer worden van de Pavlov-reflex van zijn manager, die sondeert dat iedereen voortaan weer altijd van negen tot half zes op kantoor dient te zijn, ook al houdt dat geen enkel verband met de te leveren prestaties. Tja, hoe voeden we managers - die uitsluitend via een secretaresse hun email lezen - op tot management by email? En de ervaring heeft geleerd dat management by email (inclsuief voice mail) de enige manier is om effectief te functioneren in een team mobiwerkers.

Een ander veelvoorkomend bezwaar die we tegen kunnen komen is "kom niet aan iemands werkplek, want dan hangen ze direct aan de bel". Met "ze" worden de andere – niet mobiwerkende - medewerkers bedoeld. Natuurlijk, veel mensen blijken moeite te hebben met het afstaan van kantoorruimte en het onderbrengen van het persoonlijke archief op de server. Aan het hebben van een grote eigen kamer wordt nog steeds een behoorlijk gevoel van status en houvast ontleend. Anderzijds, de continue verhuizing van werkplek in het kader van reorganisaties in met name grote bedrijven levert bij steeds meer mensen ook een zekere gewenning op aan het wisselen van werkplek. Voor de snelgroeiende harde kern van mobiwerkers is deze discussie echter al lang een gepasseerd station: ze kennen minder status toe aan een kamer dan aan hun vrijheid, flexibiliteit en het hebben van de nieuwste technische snufjes zoals recentelijk weer de Palm V van 3Com. Het informeel samenwerken in steeds wisselende verbanden via nieuwe communicatiemedia werkt verslavend, en maakt het heel erg moeilijk om weer een stap terug te doen richting gekooide bureautijger, waarbij drie uur per dag filerijden behoort tot het vaste pakket arbeidsvoorwaarden.

Martijn Hoogeveen is hoogleraar multimedia aan de Open Universiteit Nederland en manager op het gebied van internetinnovatie. Alle URL’s van de genoemde sites staan in Intermediair Online: http://www.intermediair.nl/. 

Links
http://www.pcworld.com/pcwtoday/article/0,1510,8660,00.html - Mobile Workers Will Stick With Modem, PCWorld, 9 november 1998

http://www.pencomputing.com/archive/PCM24/wireless_seybold.html Pen Computing, Wireless Seybold, Today's Mobile Workforce

http://iwsp.human.cornell.edu/Ecology1.HTML The Ecology of the Mobile Worker

http://www.beacham.com/mobile_workers_113.html - A Wireless, Soulless Future? By FrankBeacham, DYG, Inc.

http://www.iw.com/daily/stats/1998/06/0902-mobile.html Internet World Wired Mobile Workers Among Small Businesses (bron: www.cyberdialogue.com) 9 juni 1998

http://www.eurescom.de/~public-seminars/1998/AIMS/28berger/tsld004.htm Home work and mobile work in Norway

http://www.cnet.com/Content/Tv/Stories/Telecommuting/?st.cn.nws.rl.cn CNET: Are you ready to telecommute? Door Elisa Palmer.

http://www.almaden.ibm.com/cs/showtell/mobile/Initpage.html Mobile Computing.

© 1995-2002 Martijn Hoogeveen